Na podstawie artykułu Dr hab. n. farm. Ilony Kaczmarczyk-Sedlak
Alkaliczne wody mineralne, przeznaczone są do codziennego spożycia. Systematyczne spożycie takiej wody może przyczynić się do zachowania zdrowia, dobrego samopoczucia i odpowiedniej kondycji.
Zalety wody alkalicznej
Alkaliczny/zasadowy odczyn wody może być pomocny w zwalczaniu skutków zakwaszenia organizmu ( przewlekłej kwasicy metabolicznej niskiego stopnia- LGMA- low grade metabolic acidosis). Zasadowy odczyn wody alkaliczne zawdzięczają obecności wodorowęglanów. Najczęściej jest to wodorowęglan sodu. Związek ten jest na co dzień stosowany w celach spożywczych jako soda oczyszczona. Co ważne sód w połączeniu a anionem wodorowęglanowym nie wykazuje działania podwyższającego ciśnienie tętnicze.
Wody mineralne to wody pierwotnie czyste, pochodzące z podziemnych ujęć nie zawierają obecności szkodliwych substancji związanych z działalnością człowieka
Mineralne wody alkaliczne nie ma statusu wody leczniczej, dzięki czemu mogą być spożywane przez każdego. Wody lecznicze są przeznaczone do terapii konkretnych schorzeń, a nie do codziennego użycia.
Woda stanowi przeciętnie 60% masy ciała człowieka i jest składnikiem każdej jego komórki. Umożliwia przebieg procesów życiowych w organizmie. Woda to doskonały rozpuszczalnik dla wielu składników, zapewnia transport składników odżywczych i tlenu do komórki oraz produktów przemiany materii i dwutlenku węgla z komórek. Woda jest potrzebna do prawidłowego przebiegu procesu trawienia i regulacji temperatury ciała. Zapewnia ochronę narządów wewnętrznych, m.in. mózgu czy gałki ocznej, umożliwia właściwą ruchliwość stawów.
Zawartość wody w organizmie człowieka powinna być utrzymywana na stałym poziomie. Zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia ilość spożywanej wody powinna wynosić 30 ml/kg masy ciała/dzień (osoba ważąca ok. 70 kg powinna wypijać 2,1-2,3 I wody). Taka ilość wody powinna być spożywana z dietą w postaci napojów lub jako składnik produktów spożywanych. Zapotrzebowanie na wodę wzrasta w trakcie przebywania w otoczeniu o podwyższonej lub obniżonej temperaturze oraz obniżonej wilgotności. Przy wzmożonej aktywności fizycznej następuje utrata wody wraz z potem oraz przez płuca, co wiąże się z koniecznością większego spożycia płynów.
NATURALNA. ALKALICZNA WODA ŹRÓDLANA www.swiecickizdroj.pl
W ostatnich latach nastąpił dynamiczny wzrost konsumpcji wód źródlanych. Według skali pH wody źródlane systematyzuje się jako kwaśne (wartość pH 5-6], neutralne (wartość pH 6-7) i alkaliczne/zasadowe (wartość pH 8-10). Większość wód źródlanych charakteryzuje się zakresem pH 5,7-77. Tylko nieliczne wody są alkaliczne.
Korzystny wpływ wody alkalicznej może ujawnić się już bezpośrednio po spożyciu poprzez neutralizowanie kwasów znajdujących się w przewodzie pokarmowym. Natomiast po wchłonięciu z przewodu pokarmowego woda alkaliczna może łagodzić skutki zakwaszenia organizmu.
- WODA ALKALICZNA MOŻE NEUTRALIZOWAĆ DZIAŁANIE KWASÓW W PRZEWODZIE POKARMOWYM
Jama ustna
Produkty spożywcze o odczynie kwaśnym mają udowodnione działanie erozyjne na szkliwo zęba i zębinę (pH < 5,5) oraz na cement korzeniowy (pH < 6,2). Proces odbudowy zniszczonych tkanek zęba zachodzi jedynie wtedy, gdy pH w jamie ustnej utrzymuje się powyżej 5,5 przez dłuższy czas. Do kwasów pokarmowych o działaniu erozyjnym zalicza się między innymi kwas cytrynowy, jabłkowy, fosforowy. Kwasy spożywcze zawarte są w napojach typu soft drink, napoje energetyzujące, soki owocowe, alkohole (wino wytrawne, piwo), owoce cytrusowe, owoce jagodowe, produkty z dodatkiem octu, sosu winegret, keczupu, musztardy. Za wzmożoną syntezę szkodliwych kwasów w jamie ustnej odpowiedzialne są również produkty bogate w cukry proste oraz słodkie napoje. Występujące w jamie ustnej kwasy mogą być częściowo neutralizowane przez ślinę albo produkty alkaliczne, takie jak woda alkaliczna.
Przełyk
Choroba refluksowa przełyku (refluks żołądkowo-przełykowy,) to schorzenie, w którym występuje nieprawidłowe cofanie się kwaśnej treści żołądkowej do przełyku. Głównym objawem jest zgaga, a powikłaniem - stan zapalny przełyku. W stanach zapalnych przełyku, kwaśne produkty spożywcze dodatkowo drażniąc błonę śluzową przełyku powodują ból. Woda alkaliczna może neutralizować w przełyku zarówno kwaśną treść pokarmową, jak i kwasy spożywcze.
W żołądku znajduje się kwas solny nadający sokowi żołądkowemu odczyn kwaśny (pH ok. 1,5). Kwas solny pełni ważną funkcję w procesie trawienia, ale niestety ma silnie właściwości żrące. Śluz występujący w żołądku chroni ściany żołądka przed kwasem solnym oraz samostrawieniem. Jednak zbyt duża zawartość kwasu solnego w soku żołądkowym prowadzi do nadkwaśności i uszkodzenia naturalnej bariery ochronnej śluzu. Nadkwaśność może towarzyszyć chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy, nerwicy, przewlekłemu zapaleniu żołądka, ostremu zapaleniu żołądka spowodowanemu stosowaniem salicylanów lub alkoholu, a także może występować u osób nadużywających mocnej herbaty i kawy, palaczy tytoniu oraz u chorych leczonych kortykosterydami. Wskazane jest wówczas stosowanie diety oraz środków alkalicznych w celu neutralizacji nadmiaru kwasu solnego i zmniejszaniu jego skutków działania.
Jelito
W wyniku ostrych biegunek może dojść do zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej w organizmie, między innymi w wyniku utraty związków o charakterze zasadowym (wodorowęglanów). Spożywanie wody alkalicznej może uzupełnić niedobór tych związków w jelicie.
- WODA ALKALICZNA MOŻE BYĆ POMOCNA W UTRZYMANIU RÓWNOWAGI KWASOWO- ZASADOWEJ ORGANIZMU
Równowaga kwasowo-zasadowa, czyli równowaga pomiędzy związkami kwasowymi i związkami zasadowymi, jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu. Większość komórek ma wąską tolerancję na zakwaszenie, gdyż tylko stałe pH warunkuje prawidłowy przebieg procesów metabolicznych, które służą odżywianiu i odtruwaniu komórki. W związku z tym w celu utrzymania prawidłowej równowagi kwasowo-zasadowej u osoby zdrowej pH krwi ma bardzo wąski zakres od 7,35 do 7,45. Dlatego w organizmie muszą istnieć mechanizmy kontrolujące i przywracające prawidłowe pH we krwi. Do głównych ogniw regulacji równowagi kwasowo-zasadowej należą płuca, nerki, układ kostny, przewód pokarmowy oraz tzw. układy buforowe krwi (układ kwas węglowy/wodorowęglany i układ hemoglobinowy).
W celu utrzymania równowagi kwasowo-zasadowej organizm dąży do wydalenia takiej ilości kwasów i zasad, jaka powstaje w wyniku procesów metabolicznych w organizmie oraz jest wprowadzana do organizmu wraz z dietą. W warunkach fizjologicznych organizm jest narażony na gromadzenie kwasów. Dlatego codzienna dieta powinna się składać w 80 % z produktów zasadotwórczych i obojętnych, natomiast resztę (20%) powinny stanowić produkty kwasotwórcze. Niestety współczesna dieta charakteryzuje się przewagą produktów kwasotwórczych.
Spożywcze produkty kwasotwórcze, to takie, które wchodząc w metabolizm organizmu, ostatecznie powodują jego zakwaszenie. To przede wszystkim mięso (w tym ryby, drób) oraz jego przetwory, jaja i produkty zbożowe. Natomiast produktami zasadotwórczymi, które przeciwdziałają kwasicy, są warzywa, owoce, mleko, sery. Zdolność zapobiegania zakwaszeniu organizmu może mieć woda alkaliczna, która w odróżnieniu od wymienionych wcześniej produktów zasadotwórczych, szybko się wchłania i może przeciwdziałać zakwaszeniu organizmu od razu po wchłonięciu.
Oprócz nieodpowiedniej diety również inne czynniki mogę sprzyjać zakwaszeniu organizmu:
biegunka (zwiększone wydalanie związków zasadowych wraz z masami kałowymi)
- nadmierna fermentacja jelitowa spowodowana niewłaściwą dietą lub beztlenową florą jelitową
nadmierne stosowanie używek: kofeiny, alkoholu, nikotyny
- nadwaga i brak aktywności fizycznej
- nadmierny wysiłek fizyczny (u sportowców) stres i ciągły pośpiech
- przewlekła gorączka
- działania niepożądane niektórych leków np. środków przeczyszczających, salicylanów, diuretyków oszczędzających potas
Na zakwaszenie organizmu narażone są szczególnie osoby z:
- zespołem wadliwego trawienia lub wchłaniania (zwiększony napływ do jelita grubego niestrawionych lub niewchłoniętych węglowodanów powoduje wzrost syntezy kwasu mlekowego)
- zaburzeniami metabolicznymi np. w przebiegu cukrzycy,
- upośledzoną funkcją nerek,
- nieprawidłową drożnością dróg oddechowych np. przewlekłe stany zapalne oskrzeli, astma,
- ograniczoną ruchomością klatki piersiowej np. w wyniku stanów zapalnych stawów i kości
zespołem bezdechu w czasie snu.
- Zwiększoną skłonność do zakwaszenia mają ludzie starsi. Związane to jest ze zmniejszoną zdolnością nerek do wydalania związków o charakterze kwaśnym, zmniejszoną czynnością płuc, niewydolnością krążenia, występowaniem cukrzycy, skłonnością do zaparć (i w związku z tym nadużywaniem środków przeczyszczających) oraz z większą potrzebą stosowania różnych leków np. salicylanów ze względu na ich działanie przeciwbólowe i przeciwreumatyczne.
Przewlekłe zakwaszenie organizmu może sprzyjać rozwojowi osteoporozy. Kiedy rezerwy zasadowe krwi okazują się niewystarczające, organizm wykorzystuje inną możliwość przywracania równowagi kwasowo-zasadowej. Jedną z możliwości jest demineralizacja kości i uwolnienie wapnia z kości do krwi.
Należy również zwrócić uwagę na fakt, że zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej wpływają na losy leków w ustroju. Może dojść do zmiany wchłaniania, transportu, metabolizmu i wydalania leków z organizmu, a to z kolei może zmniejszać skuteczność farmakoterapii różnych schorzeń.
Do podstawowych objawów zakwaszenia organizmu można zaliczyć: zmęczenie, bezsenność, nadmierne napięcie nerwowe, depresję, brak apetytu, bóle głowy, zaburzenia przemiany białek, tłuszczów, węglowodanów oraz częste infekcje i zmiany na skórze.
Badania naukowe wskazują na korzyści w spożywaniu wody alkalicznej m.in. obserwuje się poprawę gęstości mineralnej kości i masy mięśniowej, zmniejszenie częstości zapadania na choroby układu sercowo-naczyniowego, działanie ochronne na komórki trzustki wytwarząjące insulinę.
Zawarte w wodzie alkalicznej wodorowęglany mogę sprzyjać alkalizacji wydzieliny oskrzeli, co prowadzi do jej upłynnienia i ułatwia odkrztuszanie. Działanie to może okazać się korzystne w przypadku schorzeń układu oddechowego.
Woda alkaliczna może być pomocna w leczeniu kamicy moczanowej oraz kamicy cystynowej. Podstawą leczenia kamicy moczanowej jest alkalizacja moczu, gdyż w miarę wzrostu pH wzrasta rozpuszczalność moczanów, a to zapobiega ich odkładaniu w nerkach. Wśród zaleceń dietetycznych dla osób z kamicą moczanową wymienia się więc stosowanie alkalizujących napojów zawierających wodorowęglany. Podobnie alkalizacja moczu zwiększa rozpuszczanie się cystyny, której odkładanie się w nerkach jest przyczyną kamicy cystynowej.
Stosowanie wody alkalicznej w wyżej wymienionych przypadkach oraz w innych poważnych schorzeniach powinno być skonsultowane z lekarzem.
21.05.2016 r.
Tekst opracowano na podstawie:
- Abol-Enein H, Gheith O, Barakat l\l i wsp. Ionized Alkaline Water: New Strategy for Management of Metabolic Acidosis in Experimental Animals. Ther Apher Dial, 2009; 13: 220-224
- Bujko J. Podstawy dietetyki. Warszawa, Instytut Żywności i Żywienia, 2010
- Drobnik M. Ocena właściwości farmakodynamicznych średniozmineralizowanej wody alkalicznej przeznaczonej do dystrybucji jako butelkowana naturalna w/oda mineralna. Roczn. PZH, 2000; 51: 379- 384
- Jarosz M. Praktyczny podręcznik dietetyki. Warszawa, Instytut Żywności i Żywienia, 2010
- Kokot F. Zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej i kwasowo- zasadowej. Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2013
- Koufman JA, Johnston N. Potential benefits of pH 8.8 alkaline drinking water as an adjunct in the treatment of reflux disease. Ann Otol Rhinol Laryngol. 2012; 12: 431-4
- Mousa HA. Health Effects of Alkaline Diet and Water, Reduction of Digestiue-tract. Altern Ther Health Med. 2016; 22 Suppl: 24-33
- Sprawozdanie z wyników badań wody pobranej z punktu poboru Żeromin, gmina Tuszyn z dnia 16.05.2016 r. Laboratorium Salubris, ul. Poznańska 2, Tulce.
- Wright KF. Is Your Drinking Water Acidic? A Comparison of the Varied pH of Popular Bottled Waters. Bacterial Load, and Earthing. J Dent Hyg. 2015; 89 Suppl 2: 6-12
- Wynn E, Krieg M-A, Aeschlimann J-M i wsp. Alkaline mineral water lowers bone resorption even in calcium suffciency: Alkaline mineral water and bone metabolism. Bone 2009; 44:120-124
Zobacz także:
